Spółdzielnia energetyczna a prosument: warunki i rozliczenie
Warunki założenia spółdzielni energetycznej (gminy, członkowie, moc, wpis do KOWR) i rozliczenie energii 1 do 0,6 w porównaniu z prosumentem w net-billingu.
⚡ Spółdzielnia energetyczna w Twojej gminie? Policz w kalkulatorze, ile zaoszczędzisz jako członek — i zobacz, jak pomagamy w części technicznej. Kalkulator spółdzielni →
Prosument rozlicza się sam, a spółdzielnia — wspólnie z grupą. Wyjaśniamy, jakie warunki musi spełnić spółdzielnia (ile gmin, ile członków, jaka moc, kto prowadzi wykaz) i czym jej rozliczenie różni się od net-billingu. Podstawy znajdziesz też we wpisach: jak założyć spółdzielnię i wady i zalety spółdzielni.
Warunki prawne spółdzielni energetycznej
Przepisy są w ustawie o odnawialnych źródłach energii, w art. 38c–38o (spółdzielnie energetyczne), oraz w Prawie spółdzielczym.
- Forma. Spółdzielnia z Prawa spółdzielczego albo spółdzielnia rolników; działa wyłącznie na rzecz siebie i członków (art. 2 pkt 33a).
- Ile gmin? Obszar jednej gminy wiejskiej lub miejsko-wiejskiej albo nie więcej niż 3 takich gmin, bezpośrednio ze sobą sąsiadujących (art. 38e ust. 1 pkt 1 w brzmieniu dotychczasowym).
- Rodzaj gmin — uwaga. Ustawa z 9 października 2025 r. (Dz. U. poz. 1535) zmienia ten przepis: do 3 sąsiadujących gmin, bez ograniczenia do wiejskich, z osobnym wykazem prowadzonym przez Prezesa URE dla gmin miejskich. Jednak art. 28 tej ustawy wstrzymuje stosowanie tych zmian do dnia pozytywnej decyzji Komisji Europejskiej w sprawie pomocy publicznej. Przed startem sprawdź aktualny stan.
- Jedna sieć. Spółdzielnia działa na obszarze jednego operatora systemu dystrybucyjnego; punkty poboru są przyłączone do sieci o napięciu poniżej 110 kV (art. 38c ust. 1–2).
- Ile członków? Ustawa o OZE nie podaje liczby członków spółdzielni energetycznej. Obowiązuje minimum z Prawa spółdzielczego: co najmniej 10 członków, o ile statut nie wymaga więcej (art. 15 § 1; dla niektórych rodzajów spółdzielni próg jest niższy).
- Moc i pokrycie potrzeb. Łączna moc instalacji elektrycznych do 10 MW, a ich sprawność ma umożliwiać pokrycie w ciągu roku co najmniej 70% potrzeb własnych spółdzielni i członków (art. 38e ust. 1 pkt 3 lit. a).
- Własność instalacji. Instalacje stanowią własność spółdzielni lub jej członków (art. 38f ust. 1).
- Wpis do wykazu KOWR. Spółdzielnia może podjąć działalność po zamieszczeniu jej danych w wykazie, który prowadzi Dyrektor Generalny KOWR (art. 38f ust. 2–3). Do wniosku dołącza się statut i oświadczenie zarządu (art. 38g). Według KOWR w wykazie było ponad 570 spółdzielni (stan na 13 lutego 2026 r.).
Jak rozlicza się energię w spółdzielni
- Stosunek 1 do 0,6. Sprzedawca rozlicza energię wprowadzoną do sieci wobec energii pobranej przez spółdzielnię i członków w stosunku ilościowym 1 do 0,6 (art. 38c ust. 3).
- Dane godzinowe. Podstawą są dane pomiarowe wszystkich członków, po zsumowaniu faz (art. 38c ust. 5–6).
- Okres rozliczeniowy. Miesiąc; niewykorzystana energia przechodzi na kolejne okresy, nie dłużej niż 12 miesięcy (art. 38c ust. 8).
- Nadwyżka. Tym, co ponad rozliczenie, dysponuje sprzedawca — na pokrycie kosztów rozliczenia (art. 38c ust. 11).
- Początek rozliczeń. Obowiązek rozliczenia powstaje od dnia wpisu do wykazu (art. 40 ust. 1b pkt 2).
Opłaty. Od energii wytworzonej w instalacjach spółdzielni i zużytej przez członków nie nalicza się opłaty OZE, mocowej ani kogeneracyjnej, a członkowie nie płacą sprzedawcy za rozliczenie. Opłaty dystrybucyjne zależne od ilości energii płacą tylko do wysokości wynikającej z wartości energii z ust. 11 — to zwolnienie z części opłat, nie ze wszystkich (art. 38c ust. 7 i 13).
Co jeszcze warto wiedzieć
- Umowa ze sprzedawcą. Na wniosek spółdzielni sprzedawca w ciągu 90 dni przedstawia ofertę umów dla członków i zawiera ze spółdzielnią umowę, która określa m.in. zasady informowania o zmianach w liczbie członków i punktów poboru (art. 38da ust. 2). Rozliczenie dla całej spółdzielni prowadzi jeden sprzedawca (art. 40 ust. 1ac).
- Operator sieci. Ma 21 dni na zawarcie lub zmianę umowy dystrybucyjnej ze sprzedawcą (art. 38da ust. 1 pkt 1).
- Członek bez firmy. Wytwarzanie energii w mikroinstalacji przez członka niebędącego przedsiębiorcą i wprowadzanie jej do sieci w ramach rozliczenia spółdzielni nie jest działalnością gospodarczą (art. 38c ust. 10).
- Dane do planowania. Przed wnioskiem możesz poprosić operatora o dane godzinowe za ostatnie 12 miesięcy (art. 38c ust. 5a), o ile je posiada.
Spółdzielnia a prosument indywidualny
| Kryterium | Prosument (net-billing) | Spółdzielnia energetyczna |
|---|---|---|
| Rozliczenie | wartość energii wprowadzonej wobec wartości pobranej — dla instalacji przyłączonych po 31.03.2022 (art. 4 ust. 1a pkt 2) | ilościowo, 1 do 0,6 (art. 38c ust. 3) |
| Kto się rozlicza | jeden odbiorca końcowy z mikroinstalacją | cała grupa członków łącznie |
| Czas | 15 lat od pierwszego wprowadzenia energii (art. 40 ust. 1b pkt 1) | dopóki dane są w wykazie (art. 40 ust. 1b pkt 2) |
| Opłaty OZE, mocowa, kogeneracyjna | bez zwolnień z art. 38c ust. 13 | nie naliczane od energii zużytej w spółdzielni (art. 38c ust. 13) |
| Formalności | brak spółdzielni i wykazu | statut, KRS, wpis do wykazu, sprawozdania |
Szczegóły rozliczeń prosumenta opisujemy w poradniku net-billing – ceny i zasady. To, co wychodzi korzystniej, zależy od zużycia: spółdzielnia ma sens, gdy grupa zużywa dużo energii w czasie pracy instalacji. Przy małym zużyciu pojedynczego domu zwykły net-billing bywa prostszy. Jeśli w grupie jest gmina albo spółka komunalna, sprawdź też klaster energii.
Jak pomagamy w Soldom
Pomagamy w części technicznej: analiza zużycia członków z faktur, dobór i projekt instalacji spółdzielni, montaż własną ekipą, serwis i techniczna część dokumentów (moce, lokalizacje, rodzaje instalacji). Spraw prawnych i rejestracyjnych za Was nie prowadzimy.
Policz wstępnie w kalkulatorze spółdzielni energetycznej albo napisz do nas. Zajrzyj też na strony dla rolników i firm.
Źródła
- Ustawa o odnawialnych źródłach energii – tekst jednolity, Dz. U. 2026 poz. 68 (ELI)
- Ustawa o OZE – tekst jednolity, Dz. U. 2024 poz. 1361, brzmienie art. 38e (ELI)
- Ustawa z 9 października 2025 r., Dz. U. 2025 poz. 1535, art. 8 i 28 (ELI)
- Prawo spółdzielcze, art. 15 (Dz. U. 2024 poz. 593)
- KOWR – spółdzielnie energetyczne (gov.pl)
Stan na 5 października 2026 r.