Kalkulator energii biernej: tgφ, cosφ i opłata z faktury
Przepisz trzy liczby z faktury za prąd, a policzymy współczynnik tgφ i ile płacisz za energię bierną — według wzoru i stawek z taryfy TAURON Dystrybucja na 2026 rok.
- 4,9 z 49 opinii w Google
- 850+ realizacji od 2013
- gwarancja i własny serwis
W skrócie
tgφ to energia bierna indukcyjna podzielona przez energię czynną pobraną w tym samym okresie. W taryfie TAURON Dystrybucja 2026 opłata zaczyna się powyżej tgφ0 = 0,4 (cosφ ≈ 0,93). Energia bierna pojemnościowa kosztuje za każdą kvarh 1,56 zł netto na niskim napięciu i 0,52 zł na średnim (k × Crk, Crk = 518,81 zł/MWh).
Policz opłatę za energię bierną z faktury
Przepisz trzy liczby z części dystrybucyjnej faktury za jeden okres rozliczeniowy (np. miesiąc).
Jak operator liczy opłatę — wzór z taryfy
Za energię bierną indukcyjną płacisz, gdy tgφ jest wyższy od umownego tgφ0. Opłatę liczy się ze wzoru: Ob = k × Crk × (√((1 + tg²φ) / (1 + tg²φ0)) − 1) × A, gdzie A to energia czynna pobrana w okresie (albo w strefie, w której operator kontroluje bierną).
Za energię bierną pojemnościową — i za indukcyjną pobieraną wtedy, gdy zakład w ogóle nie pobiera energii czynnej — płacisz za każdą kvarh, bez progu: ilość × k × Crk.
Jeśli w umowie ani w warunkach przyłączenia nie ma tgφ0, do rozliczeń przyjmuje się 0,4. Niższy próg operator może wpisać tylko na podstawie ekspertyzy i nigdy poniżej 0,2. Gdy firma ma kilka miejsc dostarczania, opłatę liczy się dla każdego osobno.
| Przyłącze | Krotność k | Crk | 1 kvarh pojemnościowej (netto) |
|---|---|---|---|
| niskie napięcie (nN) | 3 | 518,81 zł/MWh | 1,56 zł |
| średnie napięcie (SN) | 1 | 518,81 zł/MWh | 0,52 zł |
| wysokie napięcie (WN) | 0,50 | 518,81 zł/MWh | 0,26 zł |
TAURON Dystrybucja S.A., Taryfa na rok 2026 (decyzja Prezesa URE z 17.12.2025), pkt 3.4, s. 29–31. Crk: Prezes URE: średnia cena sprzedaży energii elektrycznej na rynku konkurencyjnym — 2024 r.: 518,81 zł/MWh — wartość obowiązująca w dniu zatwierdzenia taryfy (17.12.2025).
Dołącz zdjęcie albo PDF faktury za prąd. Policzymy, ile płacisz za energię bierną i co zrobić, żeby ta pozycja zniknęła.
Wolisz zadzwonić? 531 950 780
tgφ a cosφ — przelicznik
Na fakturze zwykle jest tgφ, a na tabliczkach maszyn i w analizatorach — cosφ (współczynnik mocy). To ta sama informacja w innej skali: cosφ = 1 / √(1 + tg²φ). Próg tgφ0 = 0,4 odpowiada cosφ ≈ 0,93.
W ostatniej kolumnie: ile wynosi nawias ze wzoru, czyli jaki procent energii czynnej „dolicza” operator przy danym tgφ (przy tgφ0 = 0,4).
| tgφ | cosφ | Czy jest opłata (tgφ0 = 0,4) | Nawias ze wzoru |
|---|---|---|---|
| 0,20 | 0,981 | nie | 0 |
| 0,30 | 0,958 | nie | 0 |
| 0,40 | 0,928 | nie | 0 |
| 0,50 | 0,894 | tak | 3,8% |
| 0,60 | 0,857 | tak | 8,3% |
| 0,75 | 0,800 | tak | 16,1% |
| 1,00 | 0,707 | tak | 31,3% |
| 1,25 | 0,625 | tak | 48,6% |
| 1,50 | 0,555 | tak | 67,4% |
Przykład: ile kosztuje tgφ 0,6, a ile 1,0
Firma pobiera w miesiącu 10 000 kWh energii czynnej. Tak rośnie opłata za energię bierną indukcyjną wraz z tgφ (netto, taryfa TAURON Dystrybucja 2026):
- Opłata rośnie szybciej niż tgφ: z 0,6 na 1,0 energia bierna rośnie o 2/3, a opłata prawie czterokrotnie.
- Na niskim napięciu ta sama nadwyżka kosztuje trzy razy więcej niż na średnim.
- Po montażu fotowoltaiki A spada, a bierna zostaje — tgφ rośnie, nawet jeśli w zakładzie nic się nie zmieniło.
| tgφ | Energia bierna | Opłata na nN (k = 3) | Opłata na SN (k = 1) |
|---|---|---|---|
| 0,50 | 5000 kvarh | 592,51 zł | 197,50 zł |
| 0,60 | 6000 kvarh | 1288,42 zł | 429,47 zł |
| 0,80 | 8000 kvarh | 2942,12 zł | 980,71 zł |
| 1,00 | 10 000 kvarh | 4872,63 zł | 1624,21 zł |
Opłata miesięczna; rocznie ×12, jeśli profil się nie zmienia. Do tego dochodzi energia bierna pojemnościowa, jeśli występuje.
Skąd wziąć liczby do kalkulatora
Z części dystrybucyjnej faktury: energia czynna pobrana (kWh), energia bierna indukcyjna i pojemnościowa (kvarh), czasem gotowy tgφ. Jeśli operator kontroluje bierną tylko w części doby (w strefach), wpisz energię czynną i bierną z tej samej strefy.
Faktura pokazuje sumę za miesiąc. Żeby dobrać kompensator, potrzebne są dane godzinowe z licznika — z nich widać, kiedy bierna rośnie i jakiego jest rodzaju.
Najczęstsze pytania
- Podziel energię bierną indukcyjną (kvarh) przez energię czynną pobraną (kWh) z tego samego okresu lub strefy. Np. 6 000 kvarh / 10 000 kWh = tgφ 0,6.
- Energia bierna pojemnościowa: k × Crk, czyli 1,56 zł netto za kvarh na niskim napięciu (k = 3), 0,52 zł na średnim (k = 1) i 0,26 zł na wysokim (k = 0,5). Indukcyjną liczy się wzorem z nawiasem, od nadwyżki ponad tgφ0.
- Przy tgφ0 = 0,4 — cosφ co najmniej ok. 0,93 (indukcyjny) i brak energii biernej pojemnościowej. Jeśli w umowie masz niższy tgφ0 (nie mniej niż 0,2), próg jest ostrzejszy.
- Może. Taryfa mówi, że opłatami za energię bierną zawsze są objęci odbiorcy ze średniego i wyższego napięcia, a odbiorcy z sieci do 1 kV — mogą być. Jeśli na fakturze są pozycje w kvarh, to dotyczy.
- Cena energii elektrycznej z art. 23 ust. 2 pkt 18 lit. b Prawa energetycznego, obowiązująca w dniu zatwierdzenia taryfy. Dla taryfy TAURON Dystrybucja 2026 (zatwierdzonej 17.12.2025) to średnia cena URE za 2024 r.: 518,81 zł/MWh.
Poradniki
Zobacz też
Energia bierna to opłata, której nie musisz płacić.
Przyślij fakturę albo zadzwoń. Analiza jest bezpłatna, a wynik dostajesz w prostych słowach.